JavaScript Massiv Funksiyalari

Massiv funksiyalari (array metodlari) — massivni qayta ishlash uchun JavaScript beradigan kuchli vositalar. Element qo’shish, o’chirish, saralash, filtrlash, o’zgartirish — bularning bari tayyor metodlar orqali bajariladi. Aynan bu metodlar JavaScript’ni ma’lumot bilan ishlashda kuchli qiladi.

Array metodi — massiv obyektiga tegishli, uning elementlari ustida amal bajaradigan funksiya. Ba’zilari massivni o’zgartiradi, ba’zilari yangi massiv qaytaradi.

Element qo’shish va o’chirish

Massiv boshi va oxiriga element qo’shish/o’chirish metodlarini jadvalda ko’ramiz:

Amalda:

let royxat = ["telefon", "noutbuk"];
royxat.push("smart soat");   // oxiriga
royxat.unshift("planshet");  // boshiga
royxat.pop();                // oxirgisini o'chiradi
console.log(royxat);

[ 'planshet', 'telefon', 'noutbuk' ]

map — har elementni o’zgartirish

map metodi massivning har bir elementiga amal qo’llab, yangi massiv qaytaradi. Bu ma’lumotni ommaviy qayta ishlashda bebaho:

let narxlar = [10000, 25000, 5000];
let chegirmali = narxlar.map(narx => narx * 0.9);
console.log(chegirmali);

[ 9000, 22500, 4500 ]

map har bir narxga chegirma qo’lladi va natijani yangi massivda qaytardi. Asl massiv o’zgarmadi. Bu — zamonaviy JavaScript’ning eng ko’p ishlatiladigan metodlaridan biri.

filter — shart bo’yicha ajratish

filter metodi berilgan shartga mos elementlarni ajratib, yangi massiv qaytaradi:

let sonlar = [12, 5, 8, 20, 3];
let kattalar = sonlar.filter(son => son > 10);
console.log(kattalar);

[ 12, 20 ]

filter faqat 10 dan katta sonlarni ajratdi. Bu, masalan, faol foydalanuvchilarni yoki mavjud mahsulotlarni ro’yxatdan ajratib olishda ishlatiladi.

forEach va reduce

forEach har elementni aylanib chiqadi, reduce esa hamma elementni bitta qiymatga jamlaydi:

let sonlar = [10, 20, 30, 40];
let yigindi = sonlar.reduce((jami, son) => jami + son, 0);
console.log("Yig'indi: " + yigindi);

Yig'indi: 100

reduce barcha sonlarni birma-bir qo’shib, yakuniy yig’indini berdi. Bu, masalan, savatchadagi mahsulotlar umumiy narxini hisoblashda — real ilovalarda doimo uchraydi.

Saralash — sort

sort massiv elementlarini tartiblaydi:

let sonlar = [30, 5, 100, 25];
sonlar.sort((a, b) => a - b);   // o'sish tartibida
console.log(sonlar);

[ 5, 25, 30, 100 ]

Diqqat: sort ni sonlar uchun ishlatganda (a, b) => a - b funksiyasini berish shart, aks holda u sonlarni matn sifatida noto’g’ri saralaydi — bu JavaScript’ning mashhur noziklik.

Xulosa

Bu bo’limda massiv metodlarini — push/pop/shift/unshift, map, filter, reduce va sort — ko’rib chiqdik. map, filter va reduce zamonaviy JavaScript’ning eng kuchli vositalari. Keyingi darsda sana obyektlari (Date) — vaqt bilan ishlashga o’tamiz.