C++ Chiqarish operatori

Chiqarish operatori — bu dasturning natijasini tashqi dunyoga, ya’ni ekranga ko’rsatish vositasi. C++’da bu vazifani cout obyekti va << operatori bajaradi. Dasturchi ishining natijasini ko’ra olmasa, kod yozishning ma’nosi qolmaydi — shuning uchun chiqarishni mukammal bilish shart.

cout — “character output” so’zlaridan olingan, iostream kutubxonasidagi standart chiqarish oqimi. Unga ma’lumot << (oqimga qo’yish) operatori orqali yuboriladi.

Oddiy chiqarish

cout ma’lumotni ekranga chiqaradi. << operatorini “ma’lumotni oqimga uzat” deb tushuning:

#include <iostream>
using namespace std;

int main() {
    cout << "Salom, Farrux!";
    return 0;
}

Salom, Farrux!

Bir necha qiymatni zanjirlash

<< operatorini ketma-ket ulab, bir qatorda bir necha qiymatni chiqarish mumkin. Bu — C++’ning eng ko’p ishlatiladigan naqshi:

#include <iostream>
using namespace std;

int main() {
    string ism = "Master Sherkulov";
    int yosh = 30;
    cout << "Ism: " << ism << ", yosh: " << yosh;
    return 0;
}

Ism: Master Sherkulov, yosh: 30

E’tibor bering: << matn ham, son ham, o’zgaruvchi ham — hammasini bemalol chiqaradi. Python’dan farqli, bu yerda turlarni qo’lda o’tkazish shart emas.

Yangi qator: endl va \n

cout avtomatik yangi qatorga o’tmaydi. Yangi qator uchun ikki usul bor. Ularni jadvalda solishtiramiz:

Amalda:

#include <iostream>
using namespace std;

int main() {
    cout << "Birinchi qator" << endl;
    cout << "Ikkinchi qator\n";
    cout << "Uchinchi qator" << endl;
    return 0;
}

Birinchi qator
Ikkinchi qator
Uchinchi qator

Ikkalasi ham yangi qatorga o’tkazadi. endl qo’shimcha ravishda chiqarish buferini tozalaydi, shuning uchun ko’p marta chaqirilganda \n biroz tezroq ishlaydi. Kundalik ishda ikkovi ham to’g’ri.

Sonlar ustida amal va chiqarish

cout ichida hisob-kitob natijasini ham to’g’ridan-to’g’ri chiqarish mumkin:

#include <iostream>
using namespace std;

int main() {
    int a = 15, b = 27;
    cout << "Yig'indi: " << a + b << endl;
    cout << "Ko'paytma: " << a * b << endl;
    return 0;
}

Yig'indi: 42
Ko'paytma: 405

Bu yerda a + b avval hisoblanadi, so’ng natija oqimga uzatiladi. Ammo diqqat: matn va amalni aralashtirganda qavslardan ehtiyot bo’ling, aks holda operator ustuvorligi tufayli kutilmagan natija chiqishi mumkin.

Xulosa

Bu bo’limda cout va << operatori bilan ekranga matn, son va o’zgaruvchi chiqarishni, qiymatlarni zanjirlashni, endl va \n farqini hamda hisob natijasini chiqarishni o’rgandik. Chiqarish — dastur bilan foydalanuvchi orasidagi ko’prik. Keyingi darsda izohlar — kodni hujjatlash mavzusiga o’tamiz.