for tsikli — takrorlash sonini oldindan bilganingizda ishlatiladigan eng qulay sikl. while da hisoblagichni alohida e’lon qilib, alohida oshirsak, for uch amalni — boshlang’ich qiymat, shart va oshirishni — bir qatorga jamlaydi. Bu kodni ixcham va o’qiladigan qiladi.
for — takrorlash sonini boshqarish uchun boshlash, shart va qadam ifodalarini bitta sarlavhada birlashtiradigan sikl. U aniq sonli takrorlar uchun ideal.
for tuzilishi
for sarlavhasi uch qismdan iborat: for (boshlash; shart; qadam):
using System;
for (int i = 1; i <= 5; i++)
{
Console.WriteLine($"Qadam: {i}");
}
Qadam: 1
Qadam: 2
Qadam: 3
Qadam: 4
Qadam: 5
Uch qismning har biri o’z vazifasini bajaradi: int i = 1 — hisoblagichni yaratadi (bir marta), i <= 5 — har takrordan oldin tekshiriladi, i++ — har takrordan keyin bajariladi.
Teskari va qadamli sikl
for ni teskari yo’nalishda yoki kattaroq qadam bilan yozish mumkin:
using System;
for (int i = 5; i >= 1; i--)
Console.Write($"{i} ");
Console.WriteLine();
for (int i = 0; i <= 10; i += 2)
Console.Write($"{i} ");
5 4 3 2 1
0 2 4 6 8 10
Birinchi sikl teskari sanadi, ikkinchisi ikkitadan oshdi. Qadamni o’zgartirib, siklni to’liq boshqarasiz.
foreach — to’plam uchun
C# to’plam bo’ylab yurishning soddaroq shaklini beradi — foreach:
using System;
int[] sonlar = {10, 20, 30, 40};
foreach (int son in sonlar)
{
Console.Write($"{son} ");
}
10 20 30 40
foreach (int son in sonlar) har elementni navbatma-navbat son ga joyladi. Bu indeks bilan ovora bo’lmasdan to’plamni aylanib chiqishning eng toza usuli.
Ichma-ich for
Sikl ichida sikl — jadval bilan ishlashda ishlatiladi:
using System;
for (int i = 1; i <= 3; i++)
{
for (int j = 1; j <= 3; j++)
{
Console.Write($"{i * j}\t");
}
Console.WriteLine();
}
1 2 3
2 4 6
3 6 9
Tashqi sikl har qatorni, ichki sikl esa har ustunni boshqaradi.
Xulosa
Bu bo’limda for tsikli tuzilishini, teskari va qadamli sikllarni, foreach ni va ichma-ich sikllarni ko’rib chiqdik. Aniq sonli takror uchun for — birinchi tanlov. Keyingi darsda break va continue operatorlariga o’tamiz.