C# Massiv

Massiv (array) — bir turdagi bir necha qiymatni ketma-ket, bitta nom ostida saqlaydigan tuzilma. Yuzta talaba bahosini yuzta alohida o’zgaruvchida saqlash o’rinsiz; ularni bitta massivda saqlab, sikl bilan qayta ishlaymiz. Massiv — dasturlashdagi eng asosiy ma’lumot tuzilmasi.

Massiv — bir xil turdagi, aniq uzunlikdagi elementlar to’plami. C#’da massiv obyekt sifatida yaratiladi va uzunligi belgilangandan so’ng o’zgarmaydi. Indeks noldan boshlanadi.

Massiv e’lon qilish

C#’da massiv tur[] nom shaklida e’lon qilinadi:

using System;

int[] ballar = {85, 92, 78, 90, 65};
Console.WriteLine($"Birinchi: {ballar[0]}");
Console.WriteLine($"Uchinchi: {ballar[2]}");
Console.WriteLine($"Uzunligi: {ballar.Length}");

Birinchi: 85
Uchinchi: 78
Uzunligi: 5

Diqqat: ballar[0] — birinchi element (indeks noldan). ballar.Length — massiv uzunligini beradi (C#’da bosh harf bilan Length).

Elementni o’zgartirish

Massiv elementiga indeks orqali yangi qiymat berish mumkin:

using System;

int[] sonlar = {10, 20, 30};
sonlar[1] = 99;
Console.WriteLine($"{sonlar[0]} {sonlar[1]} {sonlar[2]}");

10 99 30

Massiv bo’ylab yurish

Massivning kuchi sikl bilan namoyon bo’ladi. foreach bilan barcha elementlarni jamlaymiz:

using System;

int[] ballar = {85, 92, 78, 90, 65};
int yigindi = 0;
foreach (int ball in ballar)
{
    yigindi += ball;
}
Console.WriteLine($"Yig'indi: {yigindi}");
Console.WriteLine($"O'rtacha: {yigindi / ballar.Length}");

Yig'indi: 410
O'rtacha: 82

Bu naqsh — massivni aylanib chiqib, qiymatlarni jamlash — dasturlashda cheksiz ko’p uchraydi.

Belgilangan hajmli massiv

Massivni qiymatsiz, faqat hajm bilan new orqali yaratish mumkin. Bunda elementlar standart qiymat (0) bilan to’ladi:

using System;

int[] arr = new int[3];   // uch elementli, hammasi 0
arr[0] = 5;
arr[1] = 10;
Console.WriteLine($"{arr[0]} {arr[1]} {arr[2]}");

5 10 0

new int[3] uch elementli massiv yaratdi, uchinchi element o’zgartirilmagani uchun standart 0 bo’lib qoldi.

Xulosa

Bu bo’limda massiv e’lon qilish, indekslash (noldan), Length, foreach bilan aylanib chiqish va new bilan hajmli massivni ko’rib chiqdik. Massiv — ko’p ma’lumot bilan ishlashning poydevori. Keyingi darsda satrlar — matn bilan ishlashga o’tamiz.