C# Matematik funksiyalar

Matematik funksiyalar jiddiyroq hisob-kitoblar uchun mo’ljallangan. Oddiy qo’shish-ayirishni operatorlar bilan bajaramiz, biroq ildiz olish, darajaga oshirish, yaxlitlash yoki eng katta sonni topish uchun C#’ning Math klassi ishlatiladi. U ilmiy va muhandislik hisoblarining tayyor quroli.

Math — C#’ning matematik funksiya va konstantalarni saqlaydigan klassi. Uning metodlari Math. prefiksi bilan chaqiriladi.

Asosiy metodlar

Eng ko’p ishlatiladigan metodlarni ko’rib chiqamiz:

using System;

Console.WriteLine(Math.Sqrt(144));   // kvadrat ildiz
Console.WriteLine(Math.Pow(2, 10));  // daraja
Console.WriteLine(Math.Abs(-15));    // modul

12
1024
15

Math.Sqrt — kvadrat ildiz, Math.Pow(a, b) — a ning b-darajasi, Math.Abs — sonning musbat qiymati. E’tibor bering: C#’da metodlar bosh harf bilan yoziladi (Sqrt, Pow).

Yaxlitlash metodlari

Math yaxlitlashning turli usullarini beradi. Ularni jadvalda solishtiramiz:

Amalda:

using System;

Console.WriteLine(Math.Round(3.5));      // eng yaqinga
Console.WriteLine(Math.Ceiling(3.2));    // doim yuqoriga
Console.WriteLine(Math.Floor(3.9));      // doim pastga

4
4
3

Round eng yaqin butunga, Ceiling har doim yuqoriga, Floor har doim pastga yaxlitlaydi. Diqqat: C#’da yuqoriga yaxlitlash Ceiling deb ataladi.

Eng katta va eng kichik

Math.Max va Math.Min ikki sondan mos ravishda kattasini va kichigini qaytaradi:

using System;

int a = 42, b = 17;
Console.WriteLine($"Katta: {Math.Max(a, b)}");
Console.WriteLine($"Kichik: {Math.Min(a, b)}");

Katta: 42
Kichik: 17

Tasodifiy son va konstantalar

Tasodifiy son uchun Random klassi, pi uchun Math.PI ishlatiladi:

using System;

Random rnd = new Random();
int zar = rnd.Next(1, 7);   // 1 dan 6 gacha
double yuza = Math.PI * Math.Pow(5, 2);
Console.WriteLine($"Zar: {zar}");
Console.WriteLine($"Aylana yuzasi: {yuza:F2}");

Zar: 4
Aylana yuzasi: 78,54

rnd.Next(1, 7) 1 dan 6 gacha tasodifiy son berdi (yuqori chegara kirmaydi). Math.PI bilan aylana yuzasini hisobladik.

Xulosa

Bu bo’limda Math klassi bilan Sqrt, Pow, Abs, yaxlitlash metodlari (Round, Ceiling, Floor), Max/Min, Random va Math.PI ni ko’rib chiqdik. Jiddiy matematik amallar uchun Math birinchi yordamchi. Keyingi darsda mantiqiy (Boolean) qiymatlarga o’tamiz.